Wat is het verschil tussen een geregistreerd partnerschap en een huwelijk (in Nederland)?

In Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW) zijn zowel het huwelijk als het geregistreerd partnerschap (hierna: GP) geregeld.

Er kan gesteld worden dat beide samenlevingsvormen nagenoeg gelijk zijn. In de dagelijkse praktijk wordt er eigenlijk geen verschil ondervonden tussen die twee vormen. Dat komt vooral doordat in artikel 80b van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (ofwel: artikel 1:80b BW) is vastgelegd, dat de regels in titels 6, 7 en 8 van Boek 1 ook voor het GP gelden. Titel 6 omschrijft de rechten en verplichtingen van echtgenoten. Door artikel 1:80b BW mag het woord “echtgenoten” dus ook gelezen worden als (geregistreerd)  “partners”. Alles wat in die titel (artikelen 81 t/m 92a) is opgenomen geldt dus voor beide vormen. Titel 7 beschrijft de wettelijke gemeenschap van goederen. In de artikelen 93 t/m 113 binnen die titel zijn de regels opgenomen die het huwelijksvermogensrecht bepalen. En ook hier geldt weer, diezelfde regels zijn van toepassing op een GP. In Titel 8 worden de regels over huwelijkse voorwaarden gegeven. In het geval van een GP spreekt men dan vaker over partnerschapsvoorwaarden, maar de regels zijn hetzelfde. In Nederland zijn zowel het huwelijk als het GP opengesteld voor personen van verschillend als gelijk geslacht. Er zijn ook verschillende overeenkomsten wat betreft het aangaan van huwelijk of GP. Diverse eisen die in Titel 5 (artikelen 30 t/m 80) van Boek 1 BW voor het aangaan van een huwelijk worden gesteld, worden via artikel 1:80a lid 4, 5, 6, en 7 BW ook aan het GP opgelegd, maar niet allemaal.

Verschillen

Er zijn wel een paar verschillen te ontdekken. Zo zijn er verschillen in de vereisten voor het aangaan van een huwelijk of een GP. Voor het aangaan van een huwelijk moeten er diverse voorbereidende activiteiten ondernomen worden en dienen beide personen voor een ambtenaar van de burgerlijke stand te verschijnen om het ‘ja-woord’ te geven (artikel 1:65 BW). Bij een geregistreerd partnerschap geschied het aangaan door middel van het registreren van een akte van registratie van partnerschap opgemaakt door een ambtenaar van de burgerlijke stand (artikel 1:80a lid 3 BW). Je zou kunnen zeggen – het is wat de personen er zelf van willen maken – dat een huwelijk meer traditioneel is en omgeven wordt door pracht en praal. Een GP zou dan meer to-the-point zijn. En het beginsel van monogamie in Nederland betekent in de praktijk dat iemand die wil huwen geen partnerschap mag zijn aangegaan. En andersom, iemand die een partnerschap wil aangaan mag niet gehuwd zijn.

Ook bij het beëindigen zijn er verschillen vast te stellen. Een groot verschil betreft de manier waarop de relatie beëindigd kan worden. Op basis van artikel 1:80c lid 1 sub c BW is een GP te eindigen door een verklaring in te schrijven bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. Dat is een kwestie van een afspraak maken op het gemeentehuis en samen verschijnen. Dan dienen beide partners de beëindiging goed te vinden, en er mogen geen kinderen bij betrokken zijn (gezamenlijke kinderen of via gezag over kinderen). Anders dient een ontbindingsverzoek aan de rechter verzocht te worden. Een huwelijk echter, kan alleen door een rechter, op verzoek van een of beide echtgenoten, uitgesproken worden. De echtscheidingsbeschikking hiervan dient, nadat deze in kracht van gewijsde is gekomen, ingeschreven te worden in het register van de burgerlijke stand. Pas dan zijn de echtgenoten daadwerkelijk gescheiden. Een GP kent niet de figuur van scheiding van tafel en bed, die van belang kan zijn indien de levensovertuiging van de echtgenoten een echtscheiding  belet.

Internationaal

Het wordt misschien anders bij het overschrijden van de Nederlandse landsgrens. Huwelijken worden over het algemeen in de meeste landen in de wereld erkend. Dat kan niet gezegd worden over geregistreerde partnerschappen. Zelfs binnen de Europese Unie kunnen partners (dus mensen die een GP aangegaan zijn) tegen problemen aan lopen, waar echtgenoten (de gehuwden) geen last van hebben. Niet ieder land erkend een GP. En dat kan rare gevolgen hebben. Indien je in zo’n land bijvoorbeeld in het ziekenhuis terecht komt, dan kan het zijn dat alleen naaste familieleden of de echtgeno(o)t(e) bij je mogen komen. Ook al ben je dan partner, je kunt dan toch geweigerd worden. Dit aspect zal wellicht voor veel mensen niet spelen. Maar het zou toch, als is het maar even, een punt van overweging moeten zijn op het moment dat gekozen wordt tussen enerzijds een huwelijk of anderzijds een GP aan te willen gaan met elkaar.

De regels voor een GP kunnen per land verschillen. Dus kunnen de rechten (en plichten) van partners verschillen van die in Nederland. Deze EU-lidstaten kennen of erkennen geen GP:

• Bulgarije
• Litouwen
• Polen
• Roemenië
• Slowakije

Buiten de EU zijn er nog veel meer landen die een GP niet kennen of erkennen.

Advies

Als u op het punt staat een formele relatie aan te willen gaan, maar nog twijfelt tussen huwelijk of geregistreerd partnerschap, denk dan niet alleen aan pracht en praal, een mooie bruidsjurk en een speciale dag, maar kijk ook alvast verder naar de gevolgen van die keuze. Omdat een geregistreerd partnerschap in veel landen, waaronder een paar binnen de EU, niet of beperkt erkend wordt kan dat problemen in de toekomst opleveren. Huwelijken die in Nederland gesloten zijn, zijn nagenoeg nooit een probleem in het buitenland. De Nederlandse wet maakt het overigens wel mogelijk om een GP om te laten zetten in een huwelijk. Dus als er grote nadelen dreigen te ontstaan bij een GP, is die mogelijkheid van omzetten naar een huwelijk altijd nog aanwezig. Let wel, andersom – een huwelijk omzetten in een GP – is niet (meer) mogelijk.